Wat is MiCA? De EU-cryptoregels uitgelegd voor wie gewoon een exchange wil gebruiken

Heb je het afgelopen jaar in de EU een app van een crypto-exchange geopend, dan heb je waarschijnlijk een banner over MiCA gezien. Misschien vroeg je exchange je om nieuwe voorwaarden te accepteren, verhuisde hij je account naar een bedrijf op Malta of in Ierland, of kon je ineens geen USDT meer verhandelen. Dat komt allemaal voort uit dezelfde wet.

Deze gids legt in gewone taal uit wat MiCA is, wat het echt veranderde voor mensen die crypto kopen en verkopen, en wat het niet doet, wat minstens zo belangrijk is.

MiCA in één alinea

MiCA staat voor Markets in Crypto-Assets (markten in cryptoactiva). Het is een EU-verordening, officieel Verordening (EU) 2023/1114, en het creëert één regelboek voor crypto in de hele EU. Vóór MiCA had elk land zijn eigen aanpak. Sommige landen hadden een registratieregeling voor cryptobedrijven, andere vrijwel niets. Nu is er één vergunning, verleend door een nationale toezichthouder, waarmee een bedrijf cryptodiensten in elk EU-land mag aanbieden.

De tijdlijn

MiCA ging niet van de ene op de andere dag van kracht. De belangrijkste data zijn:

Tijdens de overgangsperiode mochten bedrijven die al onder de oude nationale regels waren geregistreerd, actief blijven terwijl ze een aanvraag deden. Sommige landen kortten die periode in; geen enkel land mocht haar na 1 juli 2026 laten doorlopen. Lees je dit nu, dan zou elke exchange die legaal klanten in de EU bedient een MiCA-vergunning moeten hebben, of bezig moeten zijn de EU-markt te verlaten.

Op wie MiCA van toepassing is

MiCA heeft betrekking op drie groepen:

• Aanbieders van cryptoactivadiensten (CASP's). Dit is de term die de wet gebruikt voor exchanges, brokers, bewaarwallets en vergelijkbare bedrijven. Gebruik je een gecentraliseerde exchange, dan heb je te maken met een CASP.
• Uitgevers van stablecoins. MiCA verdeelt ze in e-geldtokens, die één officiële valuta zoals de euro of de dollar volgen, en op activa gebaseerde tokens, die een mandje van dingen volgen.
• Iedereen die andere cryptoactiva aan het publiek aanbiedt, die een document moet publiceren dat whitepaper heet, met een beschrijving van de token en de risico's ervan.

Het dekt niet alles. Cryptoactiva die als financiële instrumenten gelden, zoals getokeniseerde aandelen of derivaten, vallen in plaats daarvan onder de bestaande effectenwetgeving. Echt unieke NFT's vallen grotendeels buiten MiCA. Hetzelfde geldt voor volledig gedecentraliseerde diensten zonder bedrijf erachter, een van de grijze gebieden waarover nog wel een tijdje gediscussieerd zal worden.

De tien diensten waarvoor een vergunning nodig is

Krijgt een bedrijf een MiCA-vergunning, dan geldt die voor specifieke diensten, niet voor "crypto" in het algemeen. De wet noemt er tien:

1. Bewaring en administratie van cryptoactiva voor rekening van cliënten (je munten in bewaring houden)
2. Exploitatie van een handelsplatform
3. Wisselen van crypto voor geld (euro's, dollars)
4. Wisselen van crypto voor andere crypto
5. Uitvoeren van orders voor rekening van cliënten
6. Plaatsen van cryptoactiva (uitgevers helpen een token te verkopen)
7. Ontvangen en doorgeven van orders
8. Advies geven over cryptoactiva
9. Beheren van cryptoportefeuilles
10. Overdragen van crypto voor rekening van cliënten

Een grote exchange heeft meestal een vergunning voor de meeste daarvan. Wanneer we een exchange op CryptoRewards vermelden, staan de diensten uit de registervermelding in het kader onderaan de pagina.

Wat er voor jou als gebruiker echt veranderde

Het grootste deel van MiCA gaat over hoe bedrijven worden geleid, maar een paar veranderingen zijn heel zichtbaar.

Je hebt nu te maken met een specifiek EU-bedrijf

Wereldwijde exchanges hebben EU-bedrijven opgericht en hun EU-klanten daarnaartoe verhuisd. De EU-activiteiten van OKX lopen via OKX Europe Limited op Malta, die van Bybit via Bybit EU GmbH in Oostenrijk, die van Kraken via Payward Europe Solutions Limited in Ierland. Dat bedrijf beheert je account, en de voorwaarden van dat bedrijf zijn van toepassing, ook die van een eventuele bonus. Het is ook de reden waarom EU-gebruikers soms andere producten en acties zien dan de rest van de wereld.

Je munten moeten gescheiden worden gehouden

Een aanbieder met een vergunning moet de crypto van cliënten gescheiden houden van zijn eigen crypto en mag je tegoeden niet voor eigen doeleinden gebruiken. Gaat het bedrijf failliet, dan horen de tegoeden van cliënten niet tot de boedel. Dat was de grootste les uit de ineenstorting van FTX, en MiCA legt het wettelijk vast.

Sommige stablecoins verdwenen

Stablecoins die in de EU aan het publiek worden aangeboden, hebben nu een uitgever nodig met een vergunning als bank of als instelling voor elektronisch geld. Tether, het bedrijf achter USDT, koos die weg niet, dus veel exchanges beperkten de handel in USDT voor gebruikers in de EER en stuurden mensen richting MiCA-conforme munten zoals USDC of euro-stablecoins. Daarom zie je in de EU bonussen waarbij je USDT naar USDC moet omzetten.

Marketing moet eerlijk zijn

MiCA verplicht cryptobedrijven om cliënten informatie te geven, ook reclame, die eerlijk, duidelijk en niet misleidend is. Dat betekent niet dat elke bonusbanner perfect is, maar wel dat de volledige voorwaarden moeten bestaan en moeten zeggen wat je echt krijgt. We lezen die voorwaarden altijd voordat we een bonus vermelden.

Klachten en belangenconflicten

Aanbieders met een vergunning moeten een klachtenprocedure hebben, belangenconflicten beheersen en hun kosten publiceren. Gaat er iets mis met je account, dan kun je eerst bij het bedrijf klagen en daarna bij de nationale toezichthouder.

Overboekingen bevatten je gegevens

Technisch gezien is dit een aparte wet, de EU-verordening betreffende overmakingen van geldmiddelen (Transfer of Funds Regulation), maar die ging op dezelfde dag in als de MiCA-regels voor exchanges. Stuur je crypto naar of vanaf een exchange, dan moet de exchange vastleggen wie verstuurt en wie ontvangt. Daarom kan je worden gevraagd te bevestigen of een opnameadres je eigen wallet is of een andere exchange.

Wat MiCA niet doet

Dit is het deel dat de meeste marketing weglaat.

• Er is geen depositogarantie. Je bankrekening is tot €100.000 beschermd door een depositogarantiestelsel. Crypto op een exchange niet. MiCA maakt faillissementen minder waarschijnlijk en de afwikkeling ordelijker, maar er is geen fonds dat je terugbetaalt.
• Het beschermt je niet tegen koersdalingen. Bitcoin kan onder MiCA net zo goed 30% in een week dalen als daarvoor.
• Een vergunning is geen aanbeveling. De toezichthouder controleert of het bedrijf aan de regels voldoet. Hij zegt niet dat de exchange goed, goedkoop of geschikt voor jou is.
• Het keurt geen bonussen goed. Een exchange met een vergunning kan nog steeds een welkomstcampagne met strenge voorwaarden houden. De vergunning vertelt je met wie je te maken hebt, niet of het aanbod de moeite waard is.
• Het dekt niet alles wat een exchange verkoopt. Perpetual futures en andere derivaten vallen onder andere EU-regels, en de toegang voor particulieren is beperkt.

Zo check je of een exchange een MiCA-vergunning heeft

Het kost ongeveer vijf minuten.

1. Zoek de naam van het EU-bedrijf

   Open de gebruiksvoorwaarden op de EU-website van de exchange. De juridische entiteit wordt meestal genoemd in de eerste alinea of in het colofon onderaan, bijvoorbeeld "OKX Europe Limited".

2. Zoek het op in het ESMA-register

   ESMA, de Europese toezichthouder voor de effectenmarkten, publiceert op haar MiCA-pagina een voorlopig register van aanbieders van cryptoactivadiensten met een vergunning. Zoek daarin op de bedrijfsnaam of de LEI-code. Je ziet het land van herkomst, de toezichthouder, de datum van de vergunning en de diensten die eronder vallen.

3. Controleer het bij de nationale toezichthouder

   De toezichthouder die de vergunning heeft verleend, zoals de MFSA op Malta, de FMA in Oostenrijk of de Central Bank of Ireland, houdt een eigen register bij. Dat kan actueler zijn en laat zien of een vergunning is ingetrokken.

Pas op voor een paar dingen die erop lijken. "Voorlopig goedgekeurd", "vergunning aangevraagd" en "geregistreerd als VASP" zijn niet hetzelfde als een MiCA-vergunning. De oude VASP-registraties waren een lichte controle tegen witwassen, geen vergunning.

We doen deze controle voor elke exchange die we vermelden. Het resultaat staat, met de datum, in het kader "EU-entiteit en MiCA-vergunning" op elke exchangepagina.

Verandert MiCA iets aan referralcodes en aanmeldbonussen?

Indirect wel. Omdat je account nu bij een EU-bedrijf staat, gelden de bonusvoorwaarden van dat bedrijf, niet die van de wereldwijde site. Daarom levert een code die op een wereldwijde pagina "tot 10.000 USDT" belooft in de EU vaak veel minder op, of werkt hij anders. Sommige EU-campagnes sluiten ook accounts uit die met een referralcode zijn geopend; de Welcome Gifts van Bybit EU zijn daar een voorbeeld van.

Onze vuistregel: lees de EU-voorwaarden, niet de kop. Daar zijn onze exchangepagina's voor: tot nu toe OKX en Bybit.