Czym jest MiCA? Unijne przepisy o kryptowalutach wyjaśnione dla osób, które chcą po prostu korzystać z giełdy

Jeśli w ciągu mniej więcej ostatniego roku otwierałeś(-aś) w UE aplikację giełdy kryptowalut, prawdopodobnie widziałeś(-aś) baner o MiCA. Być może giełda poprosiła cię o akceptację nowego regulaminu, przeniosła twoje konto do spółki na Malcie lub w Irlandii albo przestała pozwalać ci handlować USDT. Wszystko to wynika z tego samego aktu prawnego.

Ten poradnik prostym językiem wyjaśnia, czym jest MiCA, co faktycznie zmieniła dla osób kupujących i sprzedających kryptowaluty i czego nie robi – co jest równie ważne.

MiCA w jednym akapicie

MiCA to skrót od Markets in Crypto-Assets (rynki kryptoaktywów). To rozporządzenie UE, formalnie rozporządzenie (UE) 2023/1114, które tworzy jeden zbiór zasad dla kryptoaktywów w całej UE. Przed MiCA każdy kraj miał własne podejście. Niektóre prowadziły rejestry firm kryptowalutowych, inne nie miały prawie żadnych przepisów. Teraz istnieje jedna licencja (w przepisach: zezwolenie), udzielana przez krajowy organ nadzoru, która pozwala firmie oferować usługi w zakresie kryptoaktywów w każdym kraju UE.

Harmonogram

MiCA nie zaczęła obowiązywać z dnia na dzień. Najważniejsze daty to:

W okresie przejściowym firmy, które były już zarejestrowane na podstawie dawnych przepisów krajowych, mogły nadal działać, czekając na rozpatrzenie wniosku. Niektóre kraje skróciły ten okres; żaden nie mógł go wydłużyć poza 1 lipca 2026 r. Jeśli więc czytasz ten tekst teraz, każda giełda legalnie obsługująca klientów z UE powinna mieć licencję MiCA albo być w trakcie wycofywania się z rynku unijnego.

Kogo dotyczy MiCA

MiCA obejmuje trzy grupy:

• Dostawców usług w zakresie kryptoaktywów (CASP). Tak przepisy nazywają giełdy, brokerów, portfele powiernicze i podobne firmy. Jeśli korzystasz ze scentralizowanej giełdy, masz do czynienia z CASP.
• Emitentów stablecoinów. MiCA dzieli je na tokeny będące e-pieniądzem, które odzwierciedlają wartość jednej waluty urzędowej, np. euro lub dolara, oraz tokeny powiązane z aktywami, które odzwierciedlają wartość koszyka różnych aktywów.
• Każdego, kto oferuje publicznie inne kryptoaktywa – musi on opublikować dokument zwany white paper (dokument informacyjny dotyczący kryptoaktywów), opisujący token i związane z nim ryzyka.

Nie obejmuje wszystkiego. Kryptoaktywa, które są instrumentami finansowymi, takie jak tokenizowane akcje czy instrumenty pochodne, podlegają zamiast tego obowiązującym przepisom o papierach wartościowych. Naprawdę unikatowe NFT w większości pozostają poza MiCA. Podobnie w pełni zdecentralizowane usługi, za którymi nie stoi żadna firma – to jedna z szarych stref, o które spory będą się toczyć jeszcze przez jakiś czas.

Dziesięć usług, które wymagają licencji

Gdy firma otrzymuje licencję MiCA, jest uprawniona do świadczenia konkretnych usług, a nie ogólnie do „kryptowalut”. Przepisy wymieniają dziesięć usług:

1. Przechowywanie kryptoaktywów i administrowanie nimi w imieniu klientów (przechowywanie twoich monet)
2. Prowadzenie platformy obrotu kryptoaktywami
3. Wymiana kryptoaktywów na środki pieniężne (euro, dolary)
4. Wymiana kryptoaktywów na inne kryptoaktywa
5. Wykonywanie zleceń w imieniu klientów
6. Plasowanie kryptoaktywów (pomoc emitentom w sprzedaży tokena)
7. Przyjmowanie i przekazywanie zleceń
8. Doradztwo w zakresie kryptoaktywów
9. Zarządzanie portfelem kryptoaktywów
10. Świadczenie usług transferu kryptoaktywów w imieniu klientów

Duża giełda zwykle ma zezwolenie na większość z nich. Gdy opisujemy giełdę w CryptoRewards, usługi z jej wpisu w rejestrze pokazujemy w ramce na dole strony.

Co faktycznie zmieniło się dla ciebie jako użytkownika

Większość przepisów MiCA dotyczy tego, jak firmy są zarządzane, ale kilka zmian jest bardzo widocznych.

Masz teraz do czynienia z konkretną spółką z UE

Globalne giełdy utworzyły spółki w UE i przeniosły do nich klientów z UE. Działalność OKX w UE prowadzi OKX Europe Limited na Malcie, Bybit – Bybit EU GmbH w Austrii, a Kraken – Payward Europe Solutions Limited w Irlandii. To ta spółka prowadzi twoje konto i to jej regulamin obowiązuje, w tym regulamin każdego bonusu. Dlatego też użytkownicy z UE czasem widzą inne produkty i promocje niż reszta świata.

Twoje monety muszą być przechowywane oddzielnie

Licencjonowany dostawca musi przechowywać kryptoaktywa klientów oddzielnie od własnych i nie może wykorzystywać twoich aktywów do własnych celów. Jeśli firma upadnie, aktywa klientów co do zasady nie powinny wchodzić do jej masy upadłości. To była najważniejsza lekcja z upadku FTX, a MiCA wpisuje ją do prawa.

Niektóre stablecoiny zniknęły

Stablecoiny oferowane publicznie w UE wymagają teraz emitenta posiadającego zezwolenie jako bank lub instytucja pieniądza elektronicznego. Tether, firma stojąca za USDT, nie poszła tą drogą, więc wiele giełd ograniczyło handel USDT dla użytkowników z EOG i zachęcało do przejścia na monety zgodne z MiCA, takie jak USDC lub stablecoiny w euro. Dlatego w UE zobaczysz bonusy, które wymagają przeliczenia USDT na USDC.

Marketing musi być rzetelny

MiCA wymaga, aby firmy kryptowalutowe przekazywały klientom informacje, w tym reklamy, które są rzetelne, jasne i niewprowadzające w błąd. Nie oznacza to, że każdy baner z bonusem jest idealny, ale oznacza, że pełny regulamin musi istnieć i określać, co faktycznie otrzymasz. Zawsze czytamy ten regulamin, zanim opiszemy bonus.

Reklamacje i konflikty interesów

Licencjonowani dostawcy muszą mieć procedurę rozpatrywania reklamacji, zarządzać konfliktami interesów i publikować swoje opłaty. Jeśli coś pójdzie nie tak z twoim kontem, możesz złożyć reklamację najpierw w firmie, a następnie u jej krajowego organu nadzoru.

Transfery zawierają twoje dane

Formalnie to osobny akt prawny, unijne rozporządzenie w sprawie transferów środków (Transfer of Funds Regulation), ale zaczął obowiązywać tego samego dnia co przepisy MiCA dotyczące giełd. Gdy wysyłasz kryptowaluty na giełdę lub z giełdy, giełda musi odnotować, kto jest nadawcą, a kto odbiorcą. Dlatego możesz zostać poproszony(-a) o potwierdzenie, czy adres wypłaty to twój własny portfel, czy inna giełda.

Czego MiCA nie robi

Tę część większość materiałów marketingowych pomija.

• Nie ma gwarancji depozytów. Twoje konto bankowe jest chronione do 100 000 € przez system gwarantowania depozytów. Kryptowaluty na giełdzie – nie. MiCA sprawia, że upadki są mniej prawdopodobne, a odzyskiwanie środków bardziej uporządkowane, ale nie istnieje fundusz, który zwróci ci pieniądze.
• Nie chroni przed spadkami cen. Bitcoin może spaść o 30% w tydzień w czasach MiCA tak samo jak wcześniej.
• Licencja nie jest rekomendacją. Organ nadzoru sprawdza, czy firma spełnia przepisy. Nie twierdzi, że giełda jest dobra, tania czy odpowiednia dla ciebie.
• Nie zatwierdza bonusów. Licencjonowana giełda nadal może prowadzić kampanię powitalną z trudnymi warunkami. Licencja mówi ci, z kim masz do czynienia, a nie czy oferta jest warta zachodu.
• Nie obejmuje wszystkiego, co sprzedaje giełda. Kontrakty perpetual futures i inne instrumenty pochodne podlegają innym przepisom UE, a dostęp klientów detalicznych do nich jest ograniczony.

Jak sprawdzić, czy giełda ma licencję MiCA

Zajmuje to około pięciu minut.

1. Znajdź nazwę spółki z UE

   Otwórz regulamin giełdy na jej stronie dla UE. Podmiot prawny jest zwykle wymieniony w pierwszym akapicie lub w nocie prawnej na dole strony, na przykład „OKX Europe Limited”.

2. Wyszukaj ją w rejestrze ESMA

   ESMA, Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych, publikuje na swojej stronie poświęconej MiCA tymczasowy rejestr dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, którzy uzyskali zezwolenie. Wyszukaj w nim nazwę spółki lub kod LEI. Zobaczysz państwo macierzyste, organ nadzoru, datę udzielenia zezwolenia i objęte nim usługi.

3. Porównaj z danymi krajowego organu nadzoru

   Organ nadzoru, który udzielił licencji, na przykład MFSA na Malcie, FMA w Austrii czy Central Bank of Ireland, prowadzi własny rejestr. Może on być bardziej aktualny i pokaże, czy licencja została cofnięta.

Uważaj na kilka podobnie brzmiących określeń. „Wstępnie zatwierdzony”, „złożył wniosek o licencję” i „zarejestrowany jako VASP” to nie to samo co licencja MiCA. Dawne rejestracje VASP były lekką kontrolą pod kątem przeciwdziałania praniu pieniędzy, a nie zezwoleniem.

Przeprowadzamy tę weryfikację dla każdej giełdy, którą opisujemy. Wynik wraz z datą znajdziesz w ramce „Podmiot z UE i zezwolenie MiCA” na stronie każdej giełdy.

Czy MiCA zmienia coś w kwestii kodów polecających i bonusów za rejestrację?

Pośrednio tak. Ponieważ twoje konto jest teraz prowadzone przez spółkę z UE, obowiązuje regulamin bonusów tej spółki, a nie strony globalnej. Dlatego kod, który na stronie globalnej reklamuje „do 10 000 USDT”, w UE często daje znacznie mniej albo działa inaczej. Niektóre kampanie w UE wykluczają też konta otwarte z kodem polecającym; przykładem są Welcome Gifts w Bybit EU.

Nasza praktyczna zasada: czytaj regulamin dla UE, a nie nagłówek. Do tego służą nasze strony giełd: na razie OKX i Bybit.